آیا اراده‌ی آزاد توهم است؟

آیا اراده‌ی آزاد توهم است؟

آیا ما دارای اراده‌ای آزاد هستیم؟ یا تصورِ داشتنِ اراده‌ی آزاد تنها یک توهم است؟

آیا ما دارای اراده‌ای آزاد هستیم؟ یا تصورِ داشتنِ اراده‌ی آزاد تنها یک توهم است؟
هزاران سال است که در این مورد بحث و جدل شده است. اما یکی از بهترین راه‌ها برای رد یک نظر این است که اول آن را بپذیریم و بعد ببینیم آیا پاسخگوی سوالات ما هست یا خیر؟
برای این کار فرض می‌کنم که دارای اراده‌ای آزاد هستم. می‌خواهم تصمیم بگیریم که آیا از تهران به سمت اصفهان بروم یا به سمت یزد. فرض می‌کنم در این انتخاب آزادم یعنی هیچ عاملی در انتخاب من تاثیر نگذاشته است. فرض کنید شهر یزد را انتخاب می‌کنم.
به شهر یزد می‌رسم و می‌خواهم برای صرف غذا یک رستوران را انتخاب کنم. آیا من در انتخاب رستوران آزادم؟ پاسخ این است که تنها در انتخاب رستوران‌های شهر یزد آزادم. چون قبلا تصمیم گرفته بودم به یزد بروم نه اصفهان.
وارد یک رستوران سنتی می‌شوم باید از منو یک غذا انتخاب کنم، آیا من در انتخاب این غذا آزادم؟ پاسخ این است که تنها از غذاهای موجود می‌توانم سفارش دهم، یعنی به دلیل انتخاب قبلی (رستوران سنتی) نمی‌توانم پیتزا سفارش دهم.
بنابراین ما همواره محدود به انتخاب‌هایی هستیم که قبلا با انتخاب‌های پیشین آن را تعیین کرده‌ایم.
حالا سوال این است که اولین انتخاب ما چه بوده است که قبل از آن هیچ انتخاب دیگری نبوده؟ سوال بعدی این است که در انتخاب‌هایی که در مثال ذکر آنها رفت آیا تنها یک انتخاب پیشین تعیین‌کننده بوده یا هزاران عامل دیگر و پیشینی وجود داشته و بر این انتخاب ما تاثیر داشته است؟
اگر هر انتخاب، باعث می‌شود انتخاب‌های آینده ما محدود شود، پس هزاران عامل دیگر که ما از آنها خبر نداریم تا چه حد محدوده‌ی انتخاب ما را تنگ خواهد کرد؟

  • تاریخ : ۱۳۹۹/۲/۲
دعوت از نظر شما :
contact@endregion.ir